Sú trú sem er okkur ekki stoð og vegvísir í hversdagslífinu er ófullkomin. Það er einmitt í glímunni við hversdagslegar áskoranir sem trúin styrkist hvað best og trúartraustið eflist.
Það er viðurkennt að sinna þarf líkamanum með hreyfingu, hollu mataræði o.s.frv. en andlega lífið er stundum vanrækt. Þetta er sérstaklega mikilvægt í uppvexti og mótun. Rétt eins og fræið þarf vökvun til að spíra og verða að fallegu blómi, eins þarf að hlúa að vaxtarmöguleikum andlega lífsins.
Að þekkja Guð ekki aðeins af afspurn
Þekking á Orðinu – hinum kristna boðskap – fagnaðarerindinu, er önnur hlið kristilegrar trúaruppbyggingar. Hin hliðin er líf okkar. Hvernig við heimfærum boðskapinn inn í líf okkar og lífsaðstæður og leyfum orði og anda trúarinnar að móta líf okkar og gerðir í vaxandi mæli.
Þó að sókn eftir fræðslu sé mikilvægur þáttur trúarlegrar uppbyggingar þá má ekki gleyma því að mikil fræðsla án einlægrar trúariðkunar getur leitt til hroka sem hindrar trúarþroska. Að rækta samfélagið við Guð verður að fylgja leitinni að fræðslu um hann. Við kynnumst fólki með því að eiga samvistir við það og ræða við það. Eins er því farið með Guð. Við kynnumst honum betur eftir því sem við dveljum meira í návist hans og eigum samtal við hann. Guð okkar er persónulegur Guð og að þekkja hann og treysta honum er grundvöllur persónulegs samfélags við hann.
Bænin er vissulega grunnur trúariðkunar og kjarni samfélagsins við Guð – bæði í einrúmi og með þeim sem okkur eru kærir, hvort sem er á heimili eða í söfnuði. Þátttaka í samkomum og öðru kristnu helgihaldi er afar dýrmæt í þessu sambandi.
Í bæninni er mikilvægt að gleyma ekki lofgjörð og að þakka fyrir Guðs góðu gjafir um leið og honum er falið líf okkar í bráð og lengd. Það er einnig mikilvægt að fela Guð hversdagslífið, „daginn hvern“ og áskoranir hans.
Við bænaiðju er gott að styðjast bæði við bænir sem aðrir hafa samið en sumar þeirra eru dýrmætur þáttur í trúararfinum en einnig að ávarpa Guð með eigin orðum, upphátt eða í hljóði. Sumir tala um að notkun bænalista hjálpi sér við að halda sig við bænina og að biðja markvisst.
Uppbygging á traustum grunni
Trúarleg þekking er efld með lestri Biblíunnar og annarra vandaðra kristilegra rita og með hlustun á gott kristilegt efni sem auðvelt er að nálgast. Auðlegðin eða mikið framboð á kristilegu efni getur verið blessun en jafnframt orðið vandamál. Í gegnum alnetið og alls kyns miðla má fá predikanir og fræðslu af afar margvíslegu tagi. Varla er hægt að telja neitt fullkomið í þessum efnum og ýmislegt er býsna einhæft eða mótað af sérstökum aðstæðum eða undir áhrifum af hugmyndafræði sem víkur frá einhverju af því sem Jesús leggur áherslu á.
Það er hægt að lokast inni í kristindómstúlkun sem sniðgengur einhver grundvallaratriði kristinnar trúar. Því er gott að horfa með vissri gagnrýni á ýmislegt sem berst okkur úr ýmsum áttum með kröfum um að vera hin sanna túlkun kristinnar trúar. Og mikilvægt er að nota orð og verk Jesú Krists sem túlkunarlykil á fjölþættan boðskap Biblíunnar og trúarlega strauma – atriði eins og miskunnsemi og réttlæti.
Allar leiðir til uppbyggingar geta haft sínar takmarkanir og aðstæður fólks til að sækja kristilegt samfélag eru misjafnar. Veikindi eða einangrun geta verið hindrun. Þá reynir á að geta viðhaldið trúarstyrk sínum með persónulegri trúariðkun í glímunni við áskoranir daglegs lífs.
Stundum er talað um „samkomukristið“ fólk þ.e. fólk sem er algerlega háð því að viðhalda trúarglóð sinni með því að sækja samkomur, helst fjölmennar og kraftmiklar. Slíkar samkomur geta vissulega blessað fólk í trúarefnum en ef viðkomandi gerist vitavörður á afskekktum stað eða verður rúmliggjandi þá þurfa aðrar leiðir til uppbyggjandi trúariðkunar að vera fyrir hendi. Einhver kann að segja að þessi vandi sé úr sögunni. Hægt sé að sækja slíkar samkomur á netinu. En það kemur ekki alveg í staðinn fyrir að vera á staðnum og í samfélagi við fólk, augliti til auglitis.
Netið gerir fólki einnig kleift að hittast og biðja saman en nokkuð er um slíka bænahópa og getur fólk þá verið staðsett nánast hvar sem er svo framarlega sem nettengingin sé nógu öflug og örugg.
Samræmi hins innra og ytra
Trúarþroski og að segja má allur þroski einkennist af samræmi hins innra og ytra. Að samræmi verði á milli „orðs og æðis“. Hugsun, viðmót og gerðir vitni um það sama og í ljósi kristinnar trúar er kærleikurinn sterkasta einkennið. Okkar er ekki að mæla vöxt okkar í trú, von og kærleika en ávextirnir bera vitni sannri trú sem starfar í kærleika.
Trú okkar tengist oft sértökum aðstæðum, fólki, samverum, stöðum og tímum. Hún getur verið mikið afl í lífi okkar almennt eða einangrast við ákveðin svið lífs okkar og tilverunnar.
Trúarþroski felst ekki síst í því að trúin sé útfærð á fleiri og fleiri sviðum lífs okkar og fái að móta gerðir okkar. Og mikilvægt er að þið: „Styrkist í Drottni og krafti máttar hans“ (Ef 6.10).
Við erum ólík og aðstæður okkar
Allir sem vilja byggjast upp í kristinni trú og gera hana að leiðarljósi og afli í daglegu lífi ættu að byggja upp persónulega trúariðkun. Þar er af mörgu að taka en bæn og lestur og íhugun Guðs orðs vissulega grundvallandi.
Hér er svo þess að gæta að við erum ólík og stödd á mismunandi stað í lífshlaupinu og á trúargöngu okkar. Efni sem einum nýtist vel í daglegri trúariðkun er fyrir öðrum tyrfið og þurrt eða of grunnfærið. Og það sem gaf góða raun fullnægir e.t.v. ekki lengur því viðkomandi er kominn á annað stig í uppbyggingu sinni og er kannski að segja má á nýjum stað í lífinu.
Við skynjum einnig það sem Guðs er með mismunandi hætti. Fyrir sumum eru rök trúarinnar afgerandi þáttur trúaruppbyggingarinnar en fyrir öðrum vísa tilfinningalegri þættir eins og t.d. tónlist eða fegurð náttúrunnar veginn að kjarna trúarinnar.
Að skynja Guð í smáu og stóru
Þáttur í glímu trúarinnar í hversdagslífinu er að læra að skynja Guð í hinu smáa og stóra – því sem við sjáum og heyrum í kringum okkur. Skynja umhyggju Guðs í allri fegurð og gæsku sem mætir okkur – sjá heiminn í vaxandi mæli með augum Guðs. Góður siður er að líta til baka að kvöldi yfir daginn og skyggnast sérstaklega eftir þakkarefnum og því sem byggir okkur upp – horfa eftir blessun Guðs í blíðu og stríðu.
Alls kyns iðkun getur styrkt þátt trúarinnar í hinni daglegu glímu við lífið. Sumir eru formlegri en aðrir. Við höfum nefnt bænina en hún er í grunninn samfélag við Guð. Stundum er beiðnin í forgrunni – beiðni um hjálp eða leiðsögn fyrir okkur eða aðra (fyrirbænin). En hin hlið bænalífs er frekar hlustun – hlustun eftir návist Guðs eða einhverju frá honum.
Að vera til staðar
Og þar erum við komin að þögninni sem er þáttur í trúarlífinu sem ekki má gleymast. Það er oft svo mikill hávaði og hraði í kringum okkur að við eigum erfitt með að nema staðar. Til þess að eiga góðan samfund með Guði þá verðum við „að vera til staðar“ í okkur sjálfum og láta hvorki hið liðna né hugsun um hið ókomna trufla lifun augnabliksins.
Hér erum við komin að trúarlegri íhugun í kristnu samhengi sem getur tekið á sig ýmsar myndir. Mörgum hefur gefist kyrrðarbænin vel en aðrir leita í virkari íhugunarleiðir.
Öll regla í trúarlífi er góð. Svo sem að taka sér sérstakar stundir með Guði á ákveðnum tímum. Ákveðnir staðir til fundar við Guð geta einnig verið styðjandi í trúarlífinu. Það gæti verið á heimilinu eða annars staðar og fyrir suma er auðveldast að skynja návist Guðs og hugleiða það sem honum tilheyrir á göngu úti í náttúrunni, ekki síst í friðsælu og fögru umhverfi.
Góð regla sem minnt skal á er að nýta helgar eins og mögulegt er til hvíldar og uppbyggingar og tilbreytingar frá hversdagsönn flestra.
Hver og einn finni hvað hentar til persónulegrar uppbyggingar á hverri tíð og að sjálfsögðu getur verið gott að leita ráða og stuðnings hjá reyndu og þroskuðu fólki í trúarefnum.
„En Guð, sem veitir þolgæðið og hugrekkið, gefi ykkur að vera samhuga að vilja Krists Jesú til þess að þið einum huga og einum munni vegsamið Guð, föður Drottins vors Jesú Krists“ (Róm 15.5-6).
Vigfús Ingvar Ingvarsson skrifaði. Greinin birtist fyrst í tímaritinu Bjarmi 2.tbl árið 2025.